Say độ cao, còn được gọi là bệnh núi cấp tính (AMS), xảy ra khi cơ thể con người khó thích nghi với môi trường áp suất thấp, thiếu oxy ở độ cao lớn. Thông thường, nó xuất hiện ngay sau khi leo lên độ cao trên 3.000 mét (khoảng 9.800 feet). Các phản ứng sinh lý đối với độ cao lớn có thể được phân loại thành ba loại chính:
1. Say độ cao cấp tính (nhẹ): Đây là dạng phổ biến nhất, và các triệu chứng có thể xuất hiện trong vòng vài giờ. Chúng bao gồm đau đầu, chóng mặt, buồn nôn và mệt mỏi toàn thân.
2. Say độ cao nghiêm trọng: Thường được gọi là "kẻ giết người thầm lặng", tình trạng này có thể trở nặng trong vòng 1-3 ngày, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như phù não (kèm theo đau đầu dữ dội, nôn mửa dữ dội và lú lẫn) hoặc phù phổi (đặc trưng bởi ho dai dẳng, đờm hồng có bọt và khó thở). Can thiệp chậm trễ có thể đe dọa đến tính mạng.
3. Bệnh say độ cao mãn tính: Bệnh này ảnh hưởng đến những người sinh sống ở vùng cao trong thời gian dài. Các triệu chứng có thể bao gồm rối loạn giấc ngủ và các vấn đề về tiêu hóa tái phát theo thời gian.
Tại sao lại xảy ra chứng say độ cao?
Khi bạn nhanh chóng leo lên độ cao trên 3.000 mét, không khí loãng và áp suất riêng phần oxy thấp hơn tạo ra một môi trường đầy thách thức cho cơ thể. Điều này có thể ví như một vận động viên chạy nước rút bị yêu cầu thi đấu mà không có thời gian khởi động. Phản ứng của cơ thể bao gồm nhiều "phản kháng" dưới dạng các triệu chứng:
- Đau đầu và chóng mặt: Đây là những dấu hiệu sớm phổ biến nhất.
- Tim đập nhanh và khó thở: Tim đập nhanh hơn, phổi phải hoạt động mạnh hơn để cố gắng hấp thụ nhiều oxy hơn.
- Buồn nôn, nôn mửa và chán ăn: Hệ tiêu hóa bắt đầu hoạt động kém hiệu quả.
- Mất ngủ và mệt mỏi: Chất lượng giấc ngủ kém vào ban đêm dẫn đến tình trạng uể oải vào ban ngày.
- Môi và móng tay có màu xanh tím: Dấu hiệu rõ ràng của tình trạng thiếu oxy trong cơ thể.
Điều quan trọng cần lưu ý là chứng say độ cao không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối cá nhân; mà là phản ứng sinh lý bình thường đối với tình trạng thiếu oxy, và bất cứ ai cũng có thể gặp phải.
Cách điều trị chứng say độ cao?
1. Hít thở không khí có nồng độ oxy cao hơn: Một trong những cách nhanh nhất để giảm bớt các triệu chứng say độ cao là hít thở không khí có nồng độ oxy cao hơn.
2. Thuốc: Một số loại thuốc, đặc biệt là acetazolamide, dexamethasone hoặc nifedipine, có thể được sử dụng để điều trị chứng say độ cao và làm chậm sự xuất hiện của các triệu chứng hoặc biến chứng nghiêm trọng hơn.
3. Liệu pháp oxy cao áp (HBOT): Ngoài việc cung cấp oxy tức thì và thuốc, buồng oxy cao áp còn...đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc làm giảm chứng say độ cao.:
Bổ sung oxy mạnh mẽ: Trong môi trường HBOT, bạn hít thở oxy tinh khiết, với áp suất cao hơn bình thường. Điều này giúp một lượng lớn oxy hòa tan vào máu, nhanh chóng cải thiện độ bão hòa oxy trong máu và chống lại tình trạng thiếu oxy hiệu quả hơn so với phương pháp hít thở oxy thông thường.
Giảm triệu chứng nhanh chóng: Đối với các triệu chứng cấp tính như đau đầu dữ dội, chóng mặt, buồn nôn và mệt mỏi, một liệu trình HBOT duy nhất có thể mang lại hiệu quả tức thì, giúp phục hồi nhanh chóng.
Điều trị các trường hợp nặng: Liệu pháp oxy cao áp rất quan trọng trong điều trị các bệnh lý nghiêm trọng do độ cao, chẳng hạn như phù phổi do độ cao hoặc phù não, giúp bạn có thêm thời gian quý báu để di chuyển và hồi phục.
Khả năng thích nghi được tăng cường: Đối với những người cần lưu trú ngắn hạn hoặc làm việc ở vùng cao, điều trị HBOT thường xuyên có thể tăng cường khả năng thích nghi của cơ thể, cải thiện hiệu suất và tăng mức năng lượng.
Tóm lại, khi bạn cảm thấy khó chịu ở môi trường độ cao, buồng oxy cao áp có thể mô phỏng môi trường độ cao thấp tạm thời, cho phép bạn nghỉ ngơi và phục hồi hiệu quả.
Liệu pháp oxy cao áp có giúp cung cấp nhiều năng lượng hơn không?
Liệu pháp oxy cao áp có thể giúp tăng cường năng lượng đáng kể vì những lý do sau:
Tăng cường cung cấp oxy: Bằng cách tạo ra môi trường có áp suất khí quyển cao hơn bình thường, HBOT tạo điều kiện thuận lợi cho việc hít thở oxy tinh khiết hoặc đậm đặc. Điều này làm tăng đáng kể hàm lượng oxy trong máu, cho phép cung cấp hiệu quả đến tất cả các mô và tế bào trong cơ thể. Lượng oxy đầy đủ rất quan trọng cho quá trình hô hấp hiếu khí của tế bào, hỗ trợ việc sử dụng hiệu quả các chất dinh dưỡng như glucose để sản sinh năng lượng (ATP).
Cải thiện chức năng ty thểOxy đóng vai trò quan trọng trong quá trình phosphoryl hóa oxy hóa ở ty thể, một quá trình thiết yếu cho việc sản xuất năng lượng. Liệu pháp oxy cao áp (HBOT) có thể tăng cường chức năng và hoạt động của ty thể, nâng cao hiệu quả tạo ATP và từ đó tăng cường nguồn cung cấp năng lượng.
Loại bỏ chất thải chuyển hóa nhanh chóng: Các phương pháp điều trị nàyThúc đẩy tuần hoàn máu và trao đổi chấtĐiều này giúp cơ thể phân giải và đào thải chất thải chuyển hóa như axit lactic nhanh hơn. Việc giảm tích tụ chất thải này rất cần thiết để phục hồi chức năng bình thường của cơ và mô, dẫn đến tăng mức năng lượng.
Tóm lại, hiểu biết về chứng say độ cao và các phương pháp điều trị, đặc biệt là liệu pháp oxy cao áp, là rất quan trọng đối với bất kỳ ai có ý định đến các vùng cao. Với kiến thức và công cụ phù hợp, chứng say độ cao có thể được kiểm soát hiệu quả, dẫn đến những trải nghiệm ở vùng cao an toàn và thú vị hơn.
Thời gian đăng bài: 25/12/2025